• BIST 100.100
  • Altın 219,942
  • Dolar 5,3193
  • Euro 6,0423
  • Ordu 9 °C

YUSUF HAS HACİB VE KUTADGU BİLİG

Muzaffer GÜNAY

​Özellikle son bir yıldan beri gerek ülke içinde ve gerekse çevre ülkelerde birbiri ardına yaşanan kötü olaylar,toplumu çok yordu.”Köye çekilmeyi düşünüyorum,yorgun düşürdü hayat beni..” minvalinde çok şikayetçi bir haldeyiz.Böylesine rahatsız bir ortamdan biraz olsun sizleri uzaklaştırmak istiyorum.
​Bu meyanda Yusuf Has Hacib ve değerli eseri Kutadgu Bilig(Mutluluğa Eriştiren Bilgi) üzerine yazmayı düşündüm.Hiç olmazsa biraz tarihsel bilgilerimizi tazelemiş oluruz.
​11.Yüzyıl insanı olan Yusuf Has Hacib’in doğum ve ölüm tarihleri tam olarak bilinmemekle beraber,tahminen 1015 civarında,Kırgızistan’ın başkenti Bişkek ile Issık Gölü arasında tarihi bir şehir olan Balasagun’da doğmuştur. Balasagunlu Yusuf,ünlü eseri Kutadgu Bilig’in Karahanlı Hükümdarı Ebu Ali Hasan tarafından çok beğenilmesini üzerine kendisine Has Hacib (Halkla İlişkiler Sorumlusu) ünvanı verilmiştir.
​Zamanın en büyük edip ve şairlerinden olan Balasagunlu Yusuf,55 beş yaşlarında kaleme aldığı bu çok kıymetli eserini  1070’de Karahanlı Hükümdarı Ebu Ali Hasan’a sunmuştur.Eser,Kut’un(Kutlu da buradan gelir) yani mutluluğun nasıl elde edileceği üzerinedir. Daha ötesi,dünya ve ahiret mutluluğunun elde edilme yöntemlerini öğreten bir içeriktedir.Bilgi,akıl,zeka,iyilik,kötülük kavramları,dünyanın faniliği,ahiretin sonsuzluğu vurgulanır.
​Eser,dört kişinin münazara tarzında diyalogları şeklinde düzenlenmiştir.Bu dört kişi dört kavramı temsil eder.Şöyle ki:
​Hükümdar Gündoğdu yasayı ve adaleti;
​Vezir Aydoldu Kut’u;
​Yine Vezir,öğüdülmüş aklı ve zekayı;
​Zahid odgurmuş akibeti yani dünyanın sonunu ve ahreti temsil eder.
​Eserin hangi alfabeyle yazıldığı bilinmemektedir.
​Aslı bulunamamıştır. Günümüze üç nüsha ulaşmıştır.
​En iyi nüshanın Arapça yazılmış Fergana nüshası olduğu kabul edilir.
​Herat Yazması ise Uygur harflidir.
​Eser ilk kez,1825 yılında Jauber tarafından bilim alemine tanıtılmıştır.
​1890’da Radloff,ilk yazmasını tıpkı basımını yayınlamıştır.
​Reşit Rahmeti Arat,1959’da bu günkü Türkçe ile yayınlamıştır.
​ESERDEN BAZI SÖZLER VE CÜMLELER ŞÖYLEDİR:
​-İNSANOĞLUNUN DEĞERİ BİLGİ VE AKLINDAN GELİR.
​-BAŞININ SELAMETİNİ İSTİYORSAN DİLİNİ TUT.
​-SEN DE SÖZÜ SIRASINDA VE AZ SÖYLE.
​-HAYAT BİR SERMAYEDİR,KÂRI İYİLİKTİR.
​KİM BİLGİYİ BULDU İSE DÜNYAYA HAKİM OLMUŞTUR.
​BİR CAHİL BAŞ KÖŞEYE OTURSA ORASI KAPI EŞİĞİ SAYILIR.
​AKLIN SÜSÜ DİL,DİLİN SÜSÜ SÖZDÜR.
​AKILLI, KARANLIK GECEDE MEŞALE GİBİDİR.
​ŞU DÖRT ŞEYİN AZINI KÜÇÜMSEME:
​ATEŞ,DÜŞMAN,HASTALIK VE BİLGİ.
​BU KOCAKARI DÜNYA VEFASIZ VE DÖNEKTİR.EDASI GENÇ KIZ GİBİYSE DE ASLINDA YAŞI PEK BÜYÜKTÜR. GENÇ KIZI GİBİ CİLVELENİR,KENDİNİ SEVDİRİR,ELDE ETMEK İSTERSİN,KENDİNİ VERMEZ,CEYLAN GİBİ KAÇAR.NİCE BEYLERİ KOCALTTI O,KENDİSİ KOCAMAZ.
​KUT GELİP GEÇİCİ OLMASA İDİ,AYDINLANAN GÜN GECE OLUR MUYDU?
​KUT GELİR,TUTAMAZSIN KAÇAR-NİMET VERİR YİYEMEZSEN UÇAR
​GELİRSE O VEFASIZ SIKI TUT-TUTAMAZSAN ÇIKAR GİDER KUT
​ANA KARNINDA OLUŞAN KARAKTER-ANCAK KARA TOPRAK ALTINDA İNSANI TERKEDER.
​KARA BAŞIN DÜŞMANI KIRMIZI DİDİR.
​CAHİL İNSANLAR KARINLARINI DOYURDULAR MI,SIĞIR GİBİ YATARLAR,BOŞ SÖZLERLE MEŞGUL OLURLAR.
​BİLGİLİ KİMSELER BİLGİ YOLUNDA VÜCUTLARINI YIPRATIR,RUHLARINI BESLERLER.
​HER DOĞAN ÖLMEYE,HER YÜKSELEN DÜŞMEYE MAHKUMDUR.
​HER YOLUN BİR İNİŞİ OLDUĞU GİBİ,HER SEVİNCE BİR KEDER,HER ACIYA BİR LEZZET VARDIR.
​DÜNYA MALI ACI SU GİBİDİR;NE KADAR İÇERSEN İÇ SUSUZLUĞUN GEÇMEZ.
​KABA SÖZ ALEVLİ BİR ATEŞ GİBİDİR.İYİLİK İHTİYARLAMAZ,YIPRANMAZ.
​AKILLININ İŞİ HEP ÖLÇÜLÜ,AKILSIZIN İŞİ HEP RASTGELEDİR.
​KARA TOPRAK İLE MAVİ GÖK KİNLE BİRLEŞSE DE,TANRI’NIN VERDİĞİNE ENGEL OLAMAZ.
​İNSAN KARANLIK BİR EV,AKIL ONUN AYDINLATMA MEŞALESİDİR.
​AÇ GÖZLÜNÜN AÇLIĞI,ÖLÜNCE SONA ERER.
​KÖPEK,ARSLANLARA BAŞ OLURSA,ARSLANLAR KÖPEK GİBİ OLUR.
​YALANCI İNSAN VEFASIZ OLUR.
​“ANADAN DOĞAN HİÇ KİMSE ECELSİZ ÖLMEZ..”
​ÇATILI YÜZ,ACI SÖZ İNSANI SOĞUTUR.
​GÜZEL SÖZ AKARSU GİBİDİR,AKTIĞI YERDE ÇİÇEK BÜYÜR.
​DÜNYA MALI İYİ İNSANA RASTLARSA,HER İKİ DÜNYADA DA HUZURA VESİLE OLUR.
​CÖMERTLİK MAL DAĞITMAK DEĞİL,KENDİNİ İNSANLIĞA FEDA ETMEKTİR.
​Evet,umarım sizleri biraz olsun günün stersinden uzaklaştırabilmişizdir.
​Naçizane tavsiyem,bu eseri başucu kitabı olarak hep yanınızda bulundurmanızdır.

 

Bu yazı toplam 588 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
GÜNDEMDEN ÖNE ÇIKANLAR
1/20
Tüm Hakları Saklıdır © 2003 Haber Ordu | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0452 777 5 666 | Haber Scripti: CM Bilişim