Gerçekten de büyük devlet olmak kolay değildir. Osmanlı İmparatorluğu, bugüne kadar kurulmuş en uzun ömürlü büyük devlet olma onurunu muhafaza etmektedir. Osmanlı İmparatorluğu bu kadar uzun ömürlü olmasını, sağlam adalet yapısına, vatandaşları arasında dinine, etnik kimliğine göre ayırımcılık yapmamasına ve bütün vatandaşlarına karşı eşit mesafede durmasına borçludur. Osmanlı adalet sisteminde gerçekten adil kadılar görev yapmakta idiler. O zamanki kadılar, görev şuuru içinde hareket eder ve verdikleri kararlarda mümkün olduğunca adil olmaya ve hiçbir şekilde ayırımcı davranmamaya ve haksızlık yapmamaya özen gösterirlerdi. Şimdi ilk Osmanlı Şeyhülislâmı Molla Fenari’nin bir mahkeme Kararını hep beraber okuyalım ve Osmanlı zamanında adaletin ne şekilde tecelli ettiğini görelim: Osmanlıların ilk Şeyhülislamı Molla Fenari (1350-1431) Şeyhülislam olmadan önce Bursa kadısı idi. Onun kadılığı sırasında bir adam pazardan bir at satın aldı. Fakat alış-verişin hemen arkasından atın hasta olduğunu fark etti. Geri vermesi gerekiyordu, ama satın aldığı adam zorluk çıkartır, atın hastalığını kabul etmez diye önce kadıya gidip resmî kanaldan işi sağlama bağlamak istedi. Mahkemeye gittiğinde kadıyı (Molla Fenari) yerinde bulamadı. İşini ertesi güne bıraktı. Fakat at o gece öldü. Adam ertesi gün olanları kadıya anlattı, mağdur olduğunu, ne yapması gerektiğini sordu. Molla Fenari "Senin zararını ben ödeyeceğim" dedi. Adam hayretle kadıya baktı, "Niçin siz ödeyeceksiniz, konuyla hiçbir ilginiz ve suçunuz yok ki..." dedi. Molla Fenari, "Evet öyle görünüyor ama aslında benim de suçum büyük. Eğer sen dün makamıma geldiğinde ben yerimde olsaydım, olaya müdahale eder, atı geri verdirir, paranı iade ettirirdim. At da sahibinin elinde ölmüş olurdu. Bu imkân şimdi yok olmuştur. Senin zararına benim makamımda bulunmamam sebep olduğu için zararını ben ödeyeceğim" dedi ve ödedi. Bu olay bize çok şey anlatmaktadır. Her fırsatta aşağıladığımız ve yerden yere vurduğumuz ecdadımızın taa 13.-14. yüzyıllarda mahkemelerinde görev yapan kadılarının  görev şuurunu, bugün hangi devlet görevlimizde bulabiliriz.Bugün kendi hataları yüzünden devleti trilyonlarca zarara düşüren bir sürü devlet görevlisi bulunmaktadır. Bunların hangisi Osmanlı kadısının gösterdiği görev şuurunu gösterebilmektedir. Kendi hatası yüzünden devletin zarar görmesi karşısında, kaç kişi verdiği zararı kendi cebinden telafi etme yoluna gider. Yeniden büyük devlet olmak, kalkınmış ve gelişmiş ülkeler arasında yer almak  istiyorsak  Osmanlı kadısındaki görev şuuruna sahip insanlarımızın sayısını arttırmamız gerekmektedir.